به گزارش خبرنگار مهر، مادر این استاد آواز متولد سال 1300هجری شمسی در مشهد و دارای شش فرزند به نامهای محمدرضا (فرزند اول)علیرضا، نسرین، احمدعلی، محمدجواد (سیامک) و امیر بود.

حمیدرضا نوربخش در باره مراسم ترحیم مادر استاد گفت : قرار است مجلس ختمی از سوی خانه موسیقی و جامعه هنرمندان ایران در تهران برگزار شود که تاریخ و محل آن به زودی اعلام می شود.

مدیرعامل خانه موسیقی افزود : هم اینک استاد در راه مشهد است و پس از برگزاری مراسم تشییع ومجلس ختم در مشهد برای برگزاری مراسم یادبود به تهران مراجعت می کند.

وی در پایان در مورد کنسرت استاد شجریان گفت : طبق برنامه قبلی این کنسرت برگزار می شود ولی احتمال دارد تاریخ آن چند روزی تغییر کند. 

پیوند به منبع خبر

این خبر در سایر رسانه

مطالب بیشتر فرهنگی هنری

مهرداد سپهری -ر-فردا

زبان پارسی در عمر کهن خود، تا به روزگار ما برسد ، بر تکیه گاه های متعددی استوار بوده است. اما به باور قریب به یقین همه ادیبان و محققان فرهنگ و ادب ایرانی ، این شاهنامه ی حکیم ابوالقاسم فردوسی بوده است که بیش از همه ، ماندگاری این زبان را تضمین کرده است.

متن و ابیات شاهنامه اما، در هزار سالی که از تولد به دست حکیم توس، تا امروز پشت سر نهاده، دخالت ها و حذف و اضافات  بسیار دیده است. چه از سوی کاتبان و چه از سوی حاکمان هر دوران، که به هر علت، مصرعی، بیتی، یا قطعه ای از این سی هزار بیت، به مذاقشان خوش نمی آمد.

از یک قرن پیش، نخستین تلاش ها برای پیرایش این متن از کم و زیادی که بر آن رفته بود، آغاز شد. ابتدا به دست شرق شناسان غربی و سپس از جانب برخی اساتید و ادبای ایرانی.

اما همه این نسخه ها به رغم کوشش بسیار، باز هم با آنچه که انتظار می رفت، فاصله داشتند. دکتر جلال خالقی مطلق، شاهنامه شناس و پژوهشگر ایرانی که سالهاست ساکن آلمان است از سال ۱۳۴۹ خورشیدی، به گفته خودش با به کارگیری آخرین روش های علمی برای تصحیح متون کهن در پژوهشگاه های دنیا، شاهنامه را برای تصحیح به دست گرفت.

این اثر که سر انجام در هشت جلد متن شاهنامه و پنج جلد تفسیر و حاشیه نویسی بر آن، آماده چاپ شده است روز سه شنبه هفته جاری و طی مراسمی با حضور جلال خالقی مطلق و سخنرانی تنی چند از پژوهشگران شاهنامه، برای نخستین بار در تهران منتشرخواهد شد.

به همین مناسبت از دکتر خالقی مطلق که به همین دلیل به تهران سفر کرده است، در یک گفت وگوی تلفنی می پرسم که مهمترین ویژگی این نسخه از نظر او چیست؟

وی می گوید: ویژگی این اثر این است که بر اساس نسخه های دستنویس زیادی بنا شده و این نسخه بر اساس آنها تهیه شده است. بنا براین برای بسیاری از اهل تحقیق که بیشترشان هم در ایران هستند، مرجع خواهد بود.

مهمترین نسخه ای که آقای خالقی مطلق بنای کار را بر آن نهاده، قدیمی ترین نسخه موجود در دنیا از شاهنامه، مشهور به شاهنامه فلورانس است که در موزه همین شهر نگهداری می شود.

دکتر خالقی اهمیت این نسخه را هم در قدمت آن می داند و هم در میزان امانت داری آن نسبت به منبع اصلی.

او می گوید: نسخه فلورانس هم کهن ترین نسخه موجود است و هم معتبر ترین آنها. ولی این فقط یکی از شانزده نسخه ای است که من از آن استفاده کردم و یکی از چهل و پنج نسخه ای که { در مجموع و برای رسیدن به این شانزده نسخه آخر} بررسی کردم.

یکی از نسخی که مورد بهره برداری آقای خالقی مطلق قرار داشته، ترجمه عربی «بنداری» بوده است. از او می پرسم که علت اهمیت این نسخه عربی در تصحیح شاهنامه چیست؟

وی می گوید: این نسخه عربی از تمام نسخه های موجود که ما داریم قدیمی تر و بر اساس دستنویسی ترجمه شده که  متعلق به قرن ششم هجری است. در حالی که هیچکدام از دستنویس های دیگر از قرن ششم نیستند اما نسخه بنداری هست.

در تمام سال های دهه چهل تاکنون، علاقمندان به شاهنامه، معتبرترین نسخه را نسخه مشهور به «مسکو» دانسته اند که بوسیله آکادمی خاورشناسی شوروی سابق فراهم آمده بود.

اما از هنگام انتشار نسخه خالقی مطلق در خارج از کشور، اغلب قریب به یقین پژوهشگران شاهنامه، بهترین و مطمئن ترین نسخه شاهنامه را همین تصحیح دکتر خالقی می دانند.

این شاهنامه شناس ایرانی می گوید: از مهمترین ویژگی های این نسخه اخیر این است که تعداد نسخه های اساس {نسخه هایی که با هم مقایسه  می شوند تا بهترین آنها انتخاب و یا تصحیح شود} چهار برابر نسخه مسکو بوده؛ ضمن آنکه نسخه های مهمتر و کهن تری در میان نسخه های مورد قیاس آن قرار داشته است. وی می افزاید: علاوه بر آن شیوه تصحیحی که من به کار گرفته ام علمی تر و اساسی تر برای تصحیح شاهنامه است.

شیوه ای که آقای خالقی به کار گرفته، به شیوه «لاخمن» یا «تصحیح انتقادی» در جهان غرب مشهور و سال هاست که مورد استفاده است.

اما در میان ایرانیان، جلال خالقی مطلق نخستین مصححی است که از این روش به طور کامل و علمی بهره برده است.

وی درباره چگونگی اجرای این روش برای متنی فارسی و بویژه شاهنامه می گوید: این شیوه در ایران هیچ وقت بدین شکل استفاده نشده و برای نخستین بار است که در تصحیح آثار ایرانی مور استفاده قرار گرفته است.

در بخش دیگری از این گفت و گو می پرسم که از نظر خودش که عمری بر این اثر نهاده است، آیا نکته باقیمانده ای برای دیگر محققان به جای مانده که در تصحیح شاهنامه مایل باشید آیندگان بر آن کار تحقیقی بیشتری انجام دهند؟

به گفته وی،«کار روی شاهنامه بسیار خواهد بود اما در زمینه تصحیح انتقادی تا نسخه کهن تری{ از نسخه فلورانس}به دست نیاید، به تصحیح جدیدی نیاز نخواهد بود.»

او خود هنوز نسخه چاپ شده در ایران را که دا ئر ه المعارف بزرگ اسلامی منتشر خواهد کرد ندیده است اما ابراز اطمینان می کند که این چاپ هم به لحاظ قیمت و هم کیفیت در حد بسیار خوبی خواهد بود

صاحب نظران ادبیات و زبان فارسی، پیشتر اظهار امیدواری کرده اند که انتشار نسخه جلال خالقی مطلق، بتواند به مشکلات موجود در سایر نسخه های شاهنامه به میزان زیادی پایان دهد.

محمد ضرغامی

مهستی خواننده ايرانی ساکن آمريکا، سرانجام پس از چهار سال دست و پنجه نرم کردن با بيماری سرطان روز دوشنبه ۲۵ ژوئن در سانتا رزا در شمال ايالت کاليفرنيا درگذشت.

پيکر اين هنرمند روز جمعه ۲۹ ژوئن پس از انجام مراسم مذهبی اسلامی با حضور برخی چهره های ايرانی ساکن آمريکا و هوادارنش، در گورستان وست وود شهر لس آنجلس، در کنار خواهر بزرگترش  هايده به خاک سپرده شد.

خانم مهستی که ۴۰ سال پيش کار  خوانندگی را با «ارکستر گل ها» آغاز کرده بود و در ايران به «خواننده دل ها» مشهور بود، به هنگام مرگ ۶۱ سال داشت.

متمايل به سنت

افتخار سالارپور (دده بالا) نام هنری خود را از مهستی گنجوی، بانوی شاعری که در سده دوم هجری در شهر گنجه می زيسته الهام گرفته بود.

او فعاليت هنری خود را در يکی از طلايی ترين دوران های حيات موسيقی در ايران، با اجرای ترانه «آن که دلم را برده خدايا» اثر پرويز ياحقی، ترانه بيژن ترقی و تنظيم جواد معروفی آغاز کرد و اين بخت را داشت که در  ادامه فعاليت هنری خود، با آهنگسازان و ترانه سرايان سرشناسی چون علی تجويدی، همايون خرم و تورج نگهبان همکاری کند.

بنا به گفته ناصر چشم آذر، آهنگساز و تنظيم کننده ای که با مهستی همکاری نزديک داشته، او به خواندن تصنيف های نزديک به موسيقی سنتی - اصيل ايرانی متمايل بود ولی فعاليت هايش را در زمينه های گوناگونی دنبال کرد.

آقای چشم آذر در مصاحبه ای با راديو می گويد: «فعاليت خانم مهستی در قيد حياتشان تقريبا به سه دوره  تقسيم می شود؛ دوره اول ملودی های اصيل ايرانی را برای گل ها می خواند، بعد مقداری با اجرای ملودی هايی از آقای جهانبخش  پازوکی مثل بچه نشو ای دل که با ارکسترهای سنتی  ايرانی اجرا می شد وارد موسيقی مردمی شد.در بخش سوم تقريبا وارد حيطه پاپ ايرانی شد که از سازبندی مدرن تری استفاده می شد. در آن مقطع من تعدادی از کارهای آقای جهانبخش پازوکی رابرای خانم مهستی تنظيم کردم و تعدادی هم ملودی برايشان ساختم.»

ترانه «راز خلقت» ساخته ای از انوشيروان روحانبر روی شعری از رحيم معينی کرمانشاهی که با صدای مهستی منتشر شد، لقب «شورانگيزترين ترانه سال» را به خود اختصاص داد.

اين ترانه که با مطلع «دارم سئوالی ای خدا...» آغاز می شد در مدت زمان کوتاهی تعداد ۱۵۰هزار صفحه آن به فروش رفت که در نوع خود بی سابقه بود.

به اعتقاد بسياری از جمله عارف خواننده همدوره مهستی، سبک ويژه او را بايد در دوران همکاری اش با برنامه گل ها جست و جو کرد.

عارف به راديو  می گويد: «صدای خانم مهستی با مشخصاتی که داشت برای خودش استثنا بود. سبک خواندنش را اجرای ترانه های موسيقی اساتيدی مثل آقای تجويدی ، آقای بديعی و آقای پرويز ياحقی شکل داده بودند. ايشان خطشان مشخص بود وبا خط خانم گوگوش، من، آقای ويگن وبقيه فرق داشت. ما ترانه های پاپ روز ايرانی را می خوانديم اما آن ها تصنيف هايی را اجرا می کردند که به موسيقی سنتی متمايل بود.»

با اين حال مهستی در سبک پاپ هم کوشيد از فضای موسيقی سنتی دور نشود و رد پای موسيقی سنتی ايرانی، هر چند گاه بسيار کمرنگ، در بخشی از آثار دوران واپسين فعاليت هايش ديده می شود.

ناصر چشم آذر درباره  تاثير صدای مهستی بر بافت آثاری که او برايش ساخته بود، می گويد: «اگر بخواهم به کارهای خودم با زنده ياد مهستی اشاره کنم، ارادت، علاقه وتمايلم نسبت به تناژ صدای او، کارايی و تکنيک اجراييشان به همراه کارهايی که از آقای پازوکی خوانده بودند و من برايشان تنظيم کرده بودم، برای آغاز همکاری کافی بود. ضمنا ديدم خانم مهستی با تسلط، صدای خودشان را با هارمونی های جديدی که روی ملودی های آقای پازوکی گذاشته بودم وفق می دادند.»

افسانه دو خواهر

پنج سال پس از ظهور مهستی درموسيقی ايرانی، هايده پا جای پای او گذاشت.

ظهور دو خواهر در موسيقی روز ايرانی و محبوبيت هر دو، سال ها به سوژه جذاب نشريات عامه پسند بدل شد و تا مدت ها، مقايسه اين دو در ميان هوادارنشان، شرايطی کمتر تجربه شده را برای کسانی پديد آورد که به شکلی جدی خوانند های عامه پسند را تعقيب می کردند.

برخی معتقدند که در داوری ميان دو خواهر، خواهر کوچکتر - مهستی – بارها در سايه خواهر بزرگتر قرار می گرفت.

عارف که زمانی ترانه «نگاهم کن» را به همراه هايده در سال های پيش از انقلاب اجرا کرده است، اين مقايسه را ناشی از تفاوت صدای اين دو خواهر می داند.

عارف می گويد: «آنچه که هست شادروان خانم مهستی پيشکسوت بودند و زودتر از خانم هايده به شهرت و محبوبيت رسيدند. خانم هايده حنجره توانای داشتند و کاليبر حنجره شان يک استثنا بود ولی خانم مهستی از صدايی لطيف و مخملی برخوردار بودند. گاهی وقت ها به دليل توانايی های حنجره خانم هايده، او جلوتر می ايستاد.»

اما به اعتقاد ناصر چشم آذر صدای مهستی در قياس با صدای ساير همکارانش، ويژگی های خود را آشکار می کرد و تکنيک و جذابيت را توامان به نمايش می گذاشت.

او معتقد است: «از ويژگی های صدای خانم مهستی، جذابيت و گرمای صدايش بود. من خواننده را هيچ گاه به دليل وسعت صدا انتخاب نمی کنم ، برای من تلفيق، دکلمه و ادای شعر با ملودی اهميت دارد. خواننده بايد با تسلطی که دارد گرمای شعر و معنای آن را با گرمای ملودی تلفيق کند که خوشبختانه از چند کاری که برای خانم مهستی ساختم راضی هستم. شايد در کار من اشکالی بوده باشد ولی در کار ايشان نقصی نبوده است.»

معدل هنری

مهستی پس از انقلاب اسلامی در ايران ابتدا به بريتانيا مهاجرت کرد و پس از مدتی به دعوت ناصر چشم آذر که آن زمان در ايالات متحده آمريکا به سر می برد و پرويز قريب افشار، مجری معروف برنامه های تلويزيونی، به لس آنجلس رفت و در آنجا ماندگار شد.

او  پيش از مرگ آلبومی را با همکاری  شادمهر عقيلی آهنگساز، خواننده و نوازنده ويولن ضبط کرد.

مهستی معتقد بود که اين آلبوم بازگشتی است به فضای کار های گذشته اش. از خواننده دل ها تا مرز ۶۱ سالگی، ۳۵ آلبوم منتشر شده است که از آن ميان می توان به «گل های رنگارنگ»، «بزم»، «آشفته»، «بيگانه» و «هوای يار» اشاره کرد.

او که در طول حيات هنری اش دوره های متفاوتی را سپری کرد و اين موضوع ارايه تصويری يکدست از اين خواننده را دشوار می کند.

با اين حال ناصر چشم آذر نيم نگاهی دارد به آثار اين هنرمند و طلوع و غروب او را چنين به تصوير می کشد:

«دوره اول فعاليتشان که به همان اواسط دهه ۴۰ و اواخر آن باز می گردد، دوره ای الماسی و بسيار درخشان است. در دوره دوم که ايشان به اجرای ملودی های مردمی روی آوردند و با ارکستر های يک خطی کار کردند، باز هم کارهای موفقی داشتند. ولی در يک ارزيابی کلی بخش سوم فعاليت هايشان که بيشتر به پس از انقلاب ودر غربت مربوط می شود، کار های فاخر به دليل جوی که هست، آنچنان ديده نمی شوند. بنابراين روی معدل دوره سومشان نمی توان حساب کرد.»

لینک به منبع اصلی خبر(لطفا کلمه رادیو را به اول لینک داده شده اضافه کنید برای جلوگیری از ف-ی-لتر شدن حذف شده است

مطالب بیشتر فرهنگی هنری